Sunday, 26 May 2024

ความฝันเกิดจากอะไร ทำไมคนเราถึงฝัน?

31 May 2022
1695
ความฝันเกิดจากอะไร ทำไมคนเราถึงฝัน

มนุษย์เกิดมามีตื่นก็ต้องมีหลับ แล้วเวลาหลับก็มักฝันเห็นถึงเรื่องราวต่าง ๆ ไม่ว่าจะฝันดีหรือฝันร้าย มนุษย์มีความฝันมาตั้งแต่โบราณและยังมีความเชื่อมากมายเกี่ยวกับความฝันอีกด้วย



ความเชื่อเกี่ยวกับความฝันมีตั้งแต่สมัยของชาวอียิปต์ ในดินแดนไอยคุปต์เมื่อหลายพันปีก่อน รวมถึงนักรบกรีกและโรมันโบราณ เชื่อว่าความฝันคือรูปแบบหนึ่งของการมองเห็นอนาคตและอาจผูกโยงอยู่กับโลกหลังความตาย


ทำไมถึงต้องฝัน


มีหลายทฤษฎีอธิบายว่า ทำไมเราถึงต้องฝัน ความฝันเป็นส่วนหนึ่งของวงจรในการนอนหลับของเราหรือเปล่า? หรือความฝันนั้นเกิดเพื่อจุดประสงค์อย่างอื่น? นี่อาจเป็นคำที่สามารถคลายความสงสัยลงไปได้

1. ความฝันทำหน้าที่เป็น “จิตบำบัด”

2. ความฝันเป็นการถอดความหมายของสัญญาณต่าง ๆ ที่ส่งมาจากสมองไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกายในขณะที่หลับ

3. ความฝันเป็นตัวแทนของความปรารถนา และความต้องการจากจิตใต้สำนึก

4. ความฝันเป็นการรวบรวม และประมวลผลข้อมูลต่าง ๆ ที่ได้รับมาตลอดทั้งวัน


ความฝันกับการทดลองวิทยาศาสตร์


สิ่งที่น่าสนใจของความฝันคือ “กระบวนการทำงานของสมองที่ใช้ลบข้อมูลที่ไม่จำเป็นในแต่ละวันทิ้งไป และเลือกข้อมูลที่เป็นประโยชน์จัดเก็บไว้ในหน่วยความจำระยะยาว” ซึ่งนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ต่างก็พยายามหาความเชื่อมโยงระหว่างความฝันและการทำงานของสมอง โดยเฉพาะในส่วนของฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ที่ควบคุมความจำ และนีโอคอร์เท็กซ์ (Neocortex) ที่ควบคุมความรู้สึกนึกคิดขั้นสูงของมนุษย์



ความฝันเปรียบเหมือนการออกกำลังกายรูปแบบหนึ่งของเซลล์สมองและระบบประสาท บ่อยครั้งที่ความฝันกินเวลานาน และยิ่งความฝันนั้นเป็นเหตุการณ์หวาดเสียวและลุ้นระทึกมาก ๆ ก็จะทำให้เรารู้สึกเหนื่อยล้าเหมือนไม่ได้พักผ่อน เพราะสมองยังคงทำงานตลอดเวลา ดังนั้นถ้าใกล้ถึงช่วงเวลาพักผ่อน เราควรจะทำให้สมองและจิตใจว่างโดยการฟังเพลงเบา ๆ ชิลล์ ๆ หรือนั่งสมาธิก่อนนอน ก็อาจจะทำให้นอนหลับได้เต็มอิ่มมากยิ่งขึ้น


ความฝัน 3 ประเภท


ฝันแบบรู้ตัว (Lucid dream) เป็นความฝันที่เจ้าตัวสามารถรับรู้ได้ว่ากำลังฝันอยู่ บางคนสามารถควบคุมเรื่องราวในความฝันเองได้ ความฝันแบบรู้ตัวอาจเกิดจากการทำงานที่เพิ่มขึ้นของสมองส่วนจิตสำนึก ความรู้สึก ความจำ และภาษา โดยปกติสมองส่วนนี้จะทำงานน้อยลงหรือหยุดทำงานชั่วคราวในขณะหลับ ฝันแบบรู้ตัวเป็นภาวะของสมองระหว่างช่วง REM หรือช่วงมีการเคลื่อนไหวของดวงตาอย่างรวดเร็วขณะนอนหลับ และในช่วงใกล้ตื่นนอน โดยในช่วงนี้สมองจะมีการตื่นตัวมากที่สุด

ฝันร้าย (Nightmare) ฝันร้ายคือการนิยามของความฝันที่น่าหวาดกลัวหรือสร้างความรู้ในด้านลบกับผู้ที่ฝัน ฝันร้ายสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคนและฝันร้ายอาจสะท้อนหรือบ่งบอกถึงสิ่งที่น่ากังวลได้หลายอย่างในชีวิตจริง เช่น ความเครียด ประสบการณ์เลวร้ายที่ฝังใจ ความรู้สึกด้านลบ ปัญหาสุขภาพ อย่างโรควิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า โรคเกี่ยวกับการนอนหลับ โรคไมเกรน และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เป็นต้น โดยในขณะฝันร้ายผู้ฝันอาจตะโกนเสียงดังออกมาในขณะหลับ ซึ่งอาจทำให้ตื่นขึ้นได้ในทันที

ฝันร้าย (Nightmare)

ฝันซ้ำ (Recurrent dream) ฝันซ้ำมักเป็นรูปแบบความฝันที่เกี่ยวข้องกับความผิดพลาดหรือล้มเหลวในชีวิตจริง อย่างการถูกทำร้าย ถูกขัง หกล้ม สอบตก หรือทำงานที่สำคัญผิดพลาดครั้งใหญ่ โดยผู้เชี่ยวชาญกล่าวไว้ว่า ฝันซ้ำอาจสะท้อนถึงปัญหาในชีวิตจริงที่ยังหาทางออกไม่ได้ ซึ่งอาจหายไปเองเมื่อปัญหานั้นคลี่คลายหรือผู้ฝันมีแนวทางที่จะรับมือกับปัญหานั้น อีกรูปแบบหนึ่งของฝันซ้ำ คือในความฝันผู้ฝันอาจพูดไม่ได้ซึ่งอาจจะสะท้อนถึงความเขินอายและไม่กล้าแสดงออก


การศึกษาความฝันในแง่อื่น ๆ


ซิกมันด์ ฟรอยด์ จิตแพทย์ชาวเยอรมัน ผู้ได้รับฉายาว่าเป็นบิดาแห่งจิตวิทยา เชื่อว่าความฝันเป็นความปรารถนาลึก ๆ ภายในจิตใจของมนุษย์ มักจะเกิดขึ้นเป็นเรื่องราวที่คนเราอยากจะทำเป็นอย่างมาก แต่ในความเป็นจริงแล้วไม่สามารถทำได้ เช่น เรื่องความรุนแรงทางเพศ หรือการคุกคามทางเพศ เป็นต้น ดังนั้นจิตใต้สำนึกจึงเก็บรวบรวมความปรารถนาเหล่านี้เอาไว้และแสดงออกมาในรูปแแบบของจินตนาการในความฝันขณะนอนหลับแทน “เราจึงมักจะฝันเรื่องที่ไม่อาจเกิดขึ้นจริงได้”


อ้างอิง : Thestandard , Pobpad , Sanook , Scimath